Cambridge Sözlüğü, her yıl merakla beklenen "Yılın Kelimesi" seçimini yaparak 2025'in sözcüğünü duyurdu: "Parasosyal". Dijitalleşen dünyada giderek artan bir öneme sahip olan bu kavram, sosyal medya ve yapay zeka ile kurduğumuz ilişkileri derinden etkiliyor. Peki, bu kelime tam olarak ne anlama geliyor ve neden bu kadar önemli?

Parasosyal Nedir? Ünlülerle Kurulan Sanal Bağ

"Parasosyal", bir kişinin tanımadığı ünlüler, influencerlar, kurgusal karakterler veya yapay zeka varlıklarıyla kurduğu tek taraflı duygusal bağları ifade eder. Bu bağ, takipçinin kendini sanki o ünlü veya karakterle gerçek bir ilişkisi varmış gibi hissetmesine neden olabilir. Bu durum, özellikle sosyal medya platformlarında sıkça karşılaşılan bir olgu haline geldi.

Cambridge ekibi, bu kelimeyi seçme nedenlerini açıklarken, "Parasosyal kelimesinin aranma sıklığındaki artış, ünlülerle ve dijital figürlerle kurduğumuz bağların doğasında büyük bir değişime işaret ediyor." ifadelerini kullandı. Bu değişim, dijital dünyanın insan ilişkilerini nasıl dönüştürdüğünün önemli bir göstergesi.

Parasosyal İlişki: Hangi Durumları Kapsıyor?

Parasosyal ilişki (PSR),bir takipçinin sevdiği bir influencer'ı, pop yıldızını ya da dizideki bir karakteri sanki gerçek hayatta tanıyormuş gibi hissetmesi anlamına gelir. Bu durum özellikle aşağıdaki gruplar arasında yaygın olarak görülüyor:

• Influencer takipçileri
• Pop yıldızlarının hayran kitleleri
• YouTuber toplulukları
• Yapay zeka sohbet botları kullanıcıları

OpenAI CEO'su Sam Altman, BBC'ye verdiği röportajda, parasosyal ilişkilerin özellikle yapay zeka çağında daha da güçleneceğini belirterek, "İnsanlar yapay zeka ile sorunlu hatta riskli olabilecek parasosyal bağlar kuracak. Toplum buna yeni çözümler geliştirmek zorunda kalacak ama olumlu yanları da çok büyük olacak." değerlendirmesinde bulundu.

Parasosyal Yas: Ünlülerin Ölümü ve Duygusal Etkileri

Kavramın bir diğer çeşidi olan parasosyal yas, ünlü bir kişinin ya da sevilen bir karakterin ölümünün ardından hissedilen üzüntüyü tanımlıyor. Bu duygu, bir dizi final yaptığında ya da sevilen bir müzik grubunun dağılması durumunda bile ortaya çıkabiliyor. 2025’te:

• Liverpool taraftarları, futbolcu Diogo Jota’nın ani ölümü sonrası
• One Direction hayranları, Liam Payne’in geçen yıl hayatını kaybetmesinin ardından sosyal medyada yaşadıkları duygusal çöküntüyü anlatırken “parasosyal yas” kavramına sıklıkla yer verdi.

Bu durum, dijital çağda duygusal bağların yalnızca gerçek tanışıklıklarla sınırlı olmadığını bir kez daha ortaya koyuyor.

Cambridge Sözlüğü'nün "Parasosyal" kelimesini yılın kelimesi olarak seçmesi, dijital çağın insan ilişkileri üzerindeki etkisini vurgulayan önemli bir karar. Sosyal medya, yapay zeka ve diğer dijital platformlar aracılığıyla kurduğumuz bu sanal bağlar, hayatımızın ayrılmaz bir parçası haline geldi. Bu durumun hem olumlu hem de olumsuz yönleri bulunuyor. Önemli olan, bu ilişkilerin farkında olmak ve sağlıklı sınırlar çizebilmek. Aksi takdirde, gerçeklikle sanallık arasındaki çizgi giderek bulanıklaşabilir ve bu durum, bireylerin ruh sağlığı üzerinde olumsuz etkilere yol açabilir.